BỆNH SỞI LÀ GÌ?
Bệnh Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan mạnh do vi rút Sởi gây ra, bệnh có thể gây các biến chứng nặng dẫn đến tử vong, bệnh thường gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, người lớn chưa tiêm hoặc tiêm phòng không đầy đủ cũng có nguy cơ mắc. Sởi lây qua đường không khí, giọt bắn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hô hấp. Các triệu chứng điển hình bao gồm sốt, viêm long đường hô hấp, viêm kết mạc và phát ban. Bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm não, viêm tai giữa, viêm loét giác mạc hoặc tiêu chảy, thậm chí tử vong. Vắc xin phòng ngừa Sởi có hiệu quả phòng bệnh cao, phần lớn trẻ bệnh Sởi là chưa tiêm ngừa vắc xin Sởi.
NHẬN BIẾT TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG
Bệnh Sởi thường diễn tiến qua 4 giai đoạn:
1. Giai đoạn ủ bệnh (7–21 ngày)
- Chưa có triệu chứng rõ ràng.
- Thường xuất hiện triệu chứng sau khi phơi nhiễm khoảng 10–14 ngày.
2. Giai đoạn khởi phát
Người bệnh thường có:
- Sốt cao.
- Chảy nước mũi.
- Đỏ mắt, chảy nước mắt (viêm kết mạc).
- Xuất hiện hạt Koplik trong miệng (các chấm trắng nhỏ trên niêm mạc má) trước khi phát ban khoảng 1 ngày, là dấu hiệu rất đặc trưng của bệnh.
3. Giai đoạn toàn phát
- Sau 3–4 ngày sốt, ban đỏ dạng dát sẩn bắt đầu mọc.
- Ban xuất hiện theo trình tự từ sau tai, mặt, cổ rồi lan xuống thân mình và tứ chi.
- Khi ban mọc toàn thân, người bệnh thường giảm sốt.
4. Giai đoạn hồi phục
- Ban nhạt dần, bong vảy mịn và để lại các vết thâm trên da.
- Ho có thể kéo dài thêm 1–2 tuần trước khi khỏi hoàn toàn.
CHẨN ĐOÁN BỆNH SỞI
Bệnh được chẩn đoán dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm.
Dấu hiệu gợi ý mắc Sởi
- Sốt.
- Ho, chảy nước mũi hoặc đỏ mắt.
- Có hạt Koplik hoặc phát ban điển hình.
- Có tiền sử tiếp xúc với người mắc Sởi hoặc đang sống trong vùng có dịch.
Xét nghiệm xác định
- Xét nghiệm kháng thể IgM kháng vi rút Sởi.
- Xét nghiệm PCR phát hiện vi rút Sởi trong giai đoạn sớm của bệnh.
ĐIỀU TRỊ BỆNH SỞI
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu tiêu diệt vi rút Sởi. Điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ và phát hiện sớm biến chứng.
Đối với trường hợp không biến chứng
- Cách ly người bệnh: nằm phòng riêng, hạn chế tiếp xúc, đeo khẩu trang thường xuyên.
- Uống vitamin A theo đúng liều khuyến cáo.
- Hạ sốt bằng Paracetamol hoặc Ibuprofen khi sốt trên 38,5°C.
- Uống đủ nước, dinh dưỡng đầy đủ và tiếp tục bú mẹ đối với trẻ nhỏ.
- Vệ sinh sạch mắt, mũi, miệng và da.
- Tái khám mỗi 2-3 ngày cho đến khi hết sốt hoặc khám lại ngay khi có dấu hiệu nặng
- Người mắc Sởi cần được cách ly ít nhất 4 ngày kể từ khi bắt đầu phát ban để hạn chế lây lan trong cộng đồng.
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu:
- Bỏ bú hoặc không ăn uống được.
- Nôn tất cả mọi thứ.
- Thở nhanh hoặc khó thở.
- Tím tái.
- Co giật.
- Lơ mơ, ngủ nhiều hoặc rối loạn tri giác.
Các trường hợp có biến chứng như viêm phổi, viêm não, viêm tai giữa, viêm loét giác mạc hoặc nhiễm khuẩn huyết cần được nhập viện để điều trị và theo dõi.
PHÒNG NGỪA BỆNH SỞI
Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.
Để phòng bệnh, mỗi người cần:
- Đưa trẻ đi tiêm vắc xin Sởi đầy đủ và đúng lịch theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng. (vắc xin Sởi đơn hoặc vắc xin có thành phần Sởi kết hợp rubella hoặc kết hợp với quai bị và rubella)
- Hạn chế tiếp xúc với người mắc hoặc nghi mắc Sởi.
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
- Giữ nhà cửa thông thoáng, vệ sinh môi trường sạch sẽ.
- Tăng cường vệ sinh thân thể, mũi họng, giữ ấm, nâng cao thể trạng để tăng cường sức đề kháng, đặc biệt trong mùa dịch Sởi.
Tài liệu tham khảo
HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH SỞI (Ban hành kèm theo Quyết định số 1019/QĐ-BYT, ngày 26 tháng 3 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Y tế ).
