Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là bệnh truyền nhiễm cấp tính, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của trẻ nhỏ. Bệnh xảy ra quanh năm thường bùng phát thành dịch lớn vào mùa mưa. Với những trường hợp bệnh nhẹ Bác sĩ sẽ cho điều trị tại nhà, tái khám làm xét nghiệm cần thiết. Tuy nhiên, với trường hợp bệnh nặng bệnh nặng nếu không được điều trị kịp thời, đúng cách có thể dẫn đến các biến chứng như sốc, suy hô hấp, rối loạn đông máu, tổn thương gan, rối loạn tri giác, có thể gây tử vong….
- Mức độ nguy hiểm của sốt xuất huyết:
Sốt xuất huyết điển hình với triệu chứng sốt là cơ bản vì luôn xảy ra lúc bệnh khởi phát
- Sốt cao 39-40oC, sốt đột ngột và liên tục từ 2-7 ngày,
Một số triệu chứng điển hình khác dễ nhận thấy khi bị sốt xuất huyết:
- Buồn nôn, nôn ói
- Nhức đầu, chán ăn
- Da xung huyết
- Đau cơ, đau khớp, nhức 2 hố mắt
- Thường có chấm xuất huyết ở dưới da, chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi.
Biểu hiện sốc thường xảy ra từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 từ lúc bệnh bắt đầu khởi phát. Các triệu chứng sốc bao gồm:
- Trẻ vật vã, lừ đừ, bứt rứt..
- Đau bụng, nôn ói nhiều.
- Tiểu ít hoặc không tiểu trên 6 giờ.
- Tay chân lạnh nổi vân tím, mạch nhanh nhỏ, khó bắt, huyết áp kẹp hoặc không nghe được
- Có thể kèm xuất huyết: chảy máu mũi , chảy máu chân răng xuất huyết âm đạo, xuất huyết đường tiêu hóa, xuất huyết nội tạng,…
Nếu không phát hiện và xử trí kịp thời bệnh chuyển biến nặng cơ thể dẫn đến tử vong.
Bệnh sốt xuất huyết được chia làm 3 mức độ:
- Sốt xuất huyết Dengue
- Sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo
- Sốt xuất huyết Dengue nặng
Phần lớn các trường hợp bệnh sốt xuất huyết Dengue được điều trị ngoại trú, chủ yếu là điều trị triệu chứng và chăm sóc theo dõi bệnh là điều quan trọng nhất. Chỉ nhập viện khi sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo và sốt xuất huyết Dengue nặng.
- Chăm sóc trẻ khi bị sốt xuất huyết tại nhà:
Mục tiêu của chăm sóc và theo dõi sốt xuất huyết tại nhà là phát hiện sớm trẻ bị bệnh, chăm sóc đúng và phát hiện sớm những dấu hiệu bệnh trở nặng để đưa đến cơ sở y tế cấp cứu kịp thời.
Trẻ cần được chăm sóc tại nhà đúng cách:
- Theo dõi nhiệt độ của trẻ bằng nhiệt kế thủy ngân hoặc nhiệt kế điện tử.
- Nếu nhiệt độ trên 38,5oC, cần cho trẻ uống thuốc hạ sốt loại Paracetamol đơn chất với liều lượng từ 10-15 mg/kg trọng lượng cơ thể, cứ 6 giờ/ lần nếu trẻ vẫn còn sốt cao. Sau khi uống thuốc 1 giờ cần đo lại nhiệt độ. Tuyệt đối không dùng aspirin vì chất này sẽ làm rối loạn đông máu gây chảy máu kéo dài rất nguy hiểm cho người bệnh sốt xuất huyết, đặc biệt trẻ em.
- Lau mát khi sốt cao trên 38,5oC, lau mát bằng nước ấm để giúp thoát nhiệt cho trẻ
- Khi trẻ bị sốt cao sẽ làm cho trẻ bị mất nước và các chất điện giải kèm theo, dẫn đến rối loạn thần kinh, thậm chí co giật. vì vậy cần cho trẻ uống nhiều nước để bù đắp lượng nước bị mất do sốt , nếu trẻ uống được nước pha từ Oresol thì càng tốt. Nếu không uống được Oresol thì có thể cho trẻ uống thêm nước cam, chanh tươi để có thêm vitamin C.
- Khi trẻ mắc bệnh, trẻ thường có triệu chứng nôn mửa, miệng nhạt, lười ăn hoặc không chịu ăn, làm cho trẻ ăn không đủ lượng thức ăn cần thiết nên dễ bị hạ đường huyết. Cần cho trẻ chế độ ăn giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa, thức ăn lỏng như: cháo dinh dưỡng, súp rau củ, sữa uống các loại…. Nếu trẻ ăn ít hoặc bị nôn thì cần cho trẻ ăn nhiều bữa nhỏ để cung cấp đủ năng lượng .
- Cho trẻ nghỉ ngơi hợp lý không vận động , học tập, làm việc trong lúc đang bị bệnh, ngủ đủ giấc.
- Cho trẻ tái khám tại cơ sở y tế hàng ngày hoặc theo lời dặn Bác sĩ.
- Những việc không nên làm khi chăm sóc trẻ sốt xuất huyết tại nhà:
- Không cạo gió, cắt lể vì sẽ làm đau và có thể gây chảy máu, nhiễm trùng cho trẻ.
- Không cho trẻ uống những loại nước có màu, nước có ga, nước ngọt vì có thể gây nhầm lẫn với tình trạng xuất huyết tiêu hóa ở trẻ.
- Không được tự ý đi truyền dịch cho trẻ tại các phòng khám tư hoặc cơ sở y tế không đủ điều kiện, vì đã có nhiều trường hợp truyền dịch không đúng làm bệnh trở nặng và kéo dài, dễ gây phù nề, suy tim , phù phổi cấp,….khi chuyển đến bệnh viện thì đã quá trễ không thể cứu sống trẻ
- Tuyệt đối không được tự ý dùng kháng sinh vì sốt xuất huyết là sốt do virus nên kháng sinh không có tác dụng, chỉ dùng kháng sinh khi có nhiễm khuẩn và do bác sĩ chỉ định dùng thuốc.
- Dấu hiệu nặng cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khám lại ngay, khi có một trong các dấu hiệu sau:
- Mệt lả, bứt rứt, khó chịu hơn mặc dù sốt giảm hoặc hết sốt.
- Không ăn, uống được.
- Nôn ói nhiều.
- Đau bụng nhiều.
- Tay chân lạnh, ẩm.
- Chảy máu mũi, miệng hoặc xuất huyết âm đạo.
- Không tiểu trên 6 giờ
- Các biện pháp phòng ngừa mắc bệnh sốt xuất huyết Dengue
- Bảo vệ tránh không cho muỗi đốt: ngủ màn, không cho trẻ chơi ở những chỗ tối, đuổi muỗi (đốt nhang muỗi, xịt muỗi), mặc quần áo dài tay, dùng kem thoa chống muỗi.
Diệt muỗi và lăng quăng: phun thuốc diệt muỗi, dọn dẹp những chỗ muỗi thích đậu, nghỉ như dây treo, quần áo, chỗ tối. Diệt lăng quăng: đậy nắp lu hồ, thùng chứa nước, súc rửa lu hồ thường xuyên, dọn chỗ đọng nước trong và quanh nhà, thả cá bảy màu ăn lăng quăng.
